Retool alternatief? Filament vs low-code voor interne tools

Low-code is de snelste route naar een interne tool, zolang je onder de 10 gebruikers blijft en je data al ergens anders woont. Daarboven betaal je per gebruiker per maand, voor altijd. Bij Retool Business is dat volgens hun prijspagina €46 per builder en €14 per gebruiker. Filament is gratis en draait in je eigen Laravel-app.

Dat is de korte versie. De eerlijke versie is genuanceerder. Low-code is niet slecht. Het is een huurcontract. En een huurcontract is soms precies wat je nodig hebt.

Wij bouwen interne tools op Laravel en Filament. Onze eigen backoffice draait er ook op: blog, leads, afspraken, cases en onze database met Magento-shops. Toch adviseren we klanten regelmatig om het níet te bouwen. Hieronder lees je wanneer.

Wat is het verschil tussen Filament en low-code tools als Retool?

Retool en Airtable zijn gehoste platformen waar je een interface klikt bovenop data. Filament is een open source framework waarmee een developer een admin-panel in code bouwt, binnen je eigen applicatie.

Concreet:

• Retool is een closed source platform. Je sleept tabellen, formulieren en knoppen op een canvas en koppelt die aan een database of API. De logica schrijf je in JavaScript-snippets en queries.
• Airtable is een database-met-spreadsheet-gevoel. Met Interfaces bouw je daar schermen bovenop. De data staat in Airtable zelf.
• Filament is een MIT-gelicenseerd framework voor Laravel, gebouwd op Livewire, Alpine.js en Tailwind CSS. Resources, formulieren, tabellen, rechten en dashboards definieer je in PHP. De code staat in je eigen Git-repository.

Het fundamentele verschil zit niet in de features. Het zit in eigendom. Bij low-code huur je een platform. Bij Filament bezit je de code. Wil je eerst weten wat Filament precies is, lees dan wat is Filament PHP.

Wat kost Retool per gebruiker in 2026?

Retool rekent per builder en per eindgebruiker per maand. Volgens Retool's prijspagina (oktober 2026, jaarlijkse facturering) kost Team €9 per builder en €5 per internal user. Business kost €46 per builder en €14 per internal user.

Een builder bouwt en wijzigt apps. Een internal user gebruikt ze alleen. Voor externe gebruikers, zoals klanten in een portaal, heeft het Business-plan aparte staffels. De eerste 50 zijn gratis, daarna begint het bij €7,33 per gebruiker per maand.

Airtable rekent volgens zijn prijspagina $20 per seat per maand voor Team en $45 voor Business, jaarlijks gefactureerd. Read-only collaborators betalen niet. Let ook op de recordlimiet per base: 1.000 records op Free, 50.000 op Team en 125.000 op Business. Die limiet geldt per base, niet per tabel.

Wat dit betekent: de prijs per gebruiker lijkt klein. De rekensom over drie jaar is dat niet.

De rekenstap: wanneer wordt low-code duurder dan Filament?

Low-code is goedkoper zolang je team klein is en de tool simpel blijft. Bij tientallen gebruikers en een looptijd van meerdere jaren kantelt de rekensom richting zelf bouwen.

Een rekenvoorbeeld. Stel: een groothandel met 5 mensen die de tool aanpassen en 40 medewerkers die hem dagelijks gebruiken. Ze hebben audit logs en fijnmazige rechten nodig, dus Business.

Filament kost geen licentie. Maar het is niet gratis. Je betaalt de bouw door een developer, hosting en onderhoud. Een Laravel-server kost een paar tientjes per maand. De bouw is de grote post.

De eerlijke vergelijking is dus: €28.440 huur over drie jaar versus een eenmalige bouw plus onderhoud. Kost de bouw minder dan dat bedrag, en verandert de tool niet elke week, dan wint Filament. Wil je die bouwkosten concreet maken, lees dan wat een Filament admin-panel kost.

En de rekensom groeit mee. Twintig extra gebruikers op Business is €280 per maand extra. In Filament is een extra gebruiker een rij in je users-tabel.

Wanneer is low-code genoeg?

Low-code is genoeg als de tool klein, tijdelijk of experimenteel is. Dan is snelheid belangrijker dan eigendom.

In de praktijk kiezen wij voor low-code (of adviseren we het) in deze situaties:

• Minder dan 5 tot 10 gebruikers. Retool Free dekt tot 5 gebruikers. Team blijft goedkoop bij een handvol mensen.
• Een prototype. Je wilt eerst weten of een proces werkt voordat je erin investeert.
• Geen developer in huis. Een ops-medewerker die SQL kan, bouwt in Retool een bruikbaar scherm in een middag.
• De data woont al elders. Een dashboard bovenop een bestaande Postgres-database of een Stripe-API is precies waar Retool voor bedoeld is.
• Spreadsheetwerk met structuur. Airtable is een prima opvolger van een Excel-bestand dat te groot werd voor e-mail.

Wat niemand je vertelt: veel interne tools leven korter dan je denkt. Een tool die over een jaar weg is, hoef je niet te bouwen.

Wanneer kies je Filament in plaats van Retool of Airtable?

Kies Filament als de tool een kernproces wordt: dagelijks gebruik, veel gebruikers, eigen businesslogica en koppelingen met je webshop of ERP.

De signalen:

• Meer dan 20 gebruikers. De licentiekosten groeien lineair. De Filament-kosten niet.
• Complexe businesslogica. Prijsberekeningen, voorraadreserveringen, goedkeuringsflows. In Retool wordt dat een wirwar van JavaScript-snippets verspreid over componenten. In Laravel is het geteste PHP-code.
• Koppelingen met Magento, Shopify of ERP. Die horen in queues, met retries en logging. Laravel heeft dat ingebouwd. Zie Laravel integraties.
• Externe gebruikers. Klanten of leveranciers die inloggen. Dan wordt het een klantportaal en wil je geen staffelprijs per externe gebruiker.
• Grote datasets. Airtable stopt bij 125.000 records per base op Business. Een MySQL-tabel met miljoenen orders is in Laravel normaal.
• De tool moet tests hebben. Filament-resources test je met Pest of PHPUnit. Een kritiek proces zonder tests is een gok.

Twijfel je tussen meerdere frameworks in plaats van low-code? Dan is onze vergelijking van Filament-alternatieven een betere start.

Hoe groot is de vendor lock-in bij low-code?

Groot. Een Retool-app of Airtable-interface kun je niet exporteren naar een andere omgeving en daar laten draaien. Stopt het platform, verdubbelt de prijs of verandert het plan, dan herbouw je.

De lock-in zit op drie niveaus:

1. De interface. Je schermen bestaan alleen binnen het platform. Er is geen "export naar code".
2. De logica. Queries en scripts zijn geschreven voor de runtime van het platform.
3. De data (bij Airtable). Je kunt exporteren naar CSV, maar relaties, automations en interfaces gaan niet mee.

Retool heeft hier een voordeel boven Airtable. Retool leest meestal uit je eigen database. Je data blijft dus van jou, alleen de schermen zitten vast.

Bij Filament is de lock-in anders. Je zit vast aan Laravel en aan Filament zelf. Maar de code is open source, staat in je eigen repository en elke Laravel-developer kan hem lezen. Filament heeft sinds 2021 vijf major versies uitgebracht. Upgraden kost werk, maar je beslist zelf wanneer.

Data-eigendom en AVG: waar staat je data?

Bij een eigen Filament-app bepaal jij waar de data staat: je eigen server, in de EU. Bij een cloud-low-code-platform staat de data, of een deel ervan, bij een externe verwerker.

Voor de AVG betekent low-code concreet:

• Je hebt een verwerkersovereenkomst nodig met het platform.
• Je moet weten in welke regio de data wordt opgeslagen. Dat verschilt per platform en per plan. Controleer het vóór je persoonsgegevens invoert.
• Bij Retool lopen queries via hun infrastructuur, tenzij je self-hosted draait. Self-hosting kan volgens Retool's prijspagina op alle plannen, op Team en Business tot 100 gebruikers. Volgens hun documentatie draai je het dan in productie op Kubernetes met Helm.
• Bij Airtable stáát de data in Airtable. Klantgegevens, adressen en orderhistorie leven dan buiten je eigen systemen.

Self-hosted Retool lost het datalocatie-probleem grotendeels op. Maar dan beheer je een Kubernetes-cluster én betaal je nog steeds per gebruiker. Dan heb je de nadelen van beide werelden.

Een Filament-app draait als gewone Laravel-applicatie op een server die je zelf kiest. Logging, back-ups en toegangsbeheer regel je in je eigen stack.

Beslismatrix: Filament of low-code?

Gebruik deze matrix als eerste filter. Scoort je situatie in de meeste rijen rechts, dan is Filament waarschijnlijk de betere keuze.

Een middenweg bestaat ook. Begin met Retool als prototype op je eigen database. Bewijst de tool zich, bouw hem dan in Filament. De database blijft gelijk, alleen de interface verhuist. Dat is een migratie van weken, geen maanden.

Hoe zit het met onderhoud en schaal?

Low-code heeft minder technisch onderhoud, maar meer organisatorisch onderhoud. Filament vraagt technisch onderhoud, maar blijft overzichtelijk omdat alles in code staat.

Bij low-code update het platform zichzelf. Dat is fijn. Maar de apps zelf verrotten wel. Na twee jaar heb je twintig Retool-apps, gebouwd door vier mensen, waarvan er twee vertrokken zijn. Niemand weet welke query wat doet. Er is geen code review en vaak geen versiebeheer dat je team echt gebruikt.

Bij Filament doe je het onderhoud zelf:

• Laravel- en Filament-updates. Filament v5 (januari 2026) had dezelfde API als v4, dus die stap was klein. Een sprong van v3 naar v5 is meer werk.
• PHP-versies bijhouden. Filament v5 vraagt PHP 8.2 of hoger en Laravel 11.28 of hoger.
• Security-updates van dependencies.

Op schaal wint Filament. Een Filament-tabel paginates en filtert server-side via Eloquent. Met goede indexen werkt dat ook bij miljoenen rijen. Filament v4 maakte tabellen volgens het Filament-team tot 3x sneller. Airtable heeft harde recordlimieten. Retool schaalt zo goed als de database waar het op leunt.

Samengevat

• Kies low-code voor prototypes, kleine teams (onder de 10 gebruikers), tools zonder developer en dashboards bovenop data die al bestaat.
• Kies Filament voor kernprocessen, veel gebruikers, externe gebruikers, complexe logica, koppelingen en grote datasets.
• Reken over drie jaar, niet per maand. Bij 5 builders en 40 gebruikers op Retool Business is dat €28.440 aan licenties.
• Let op data-eigendom. Airtable bewaart je data zelf. Retool leest uit je database, maar je schermen zitten vast.
• Combineer gerust. Prototype in Retool, bouw de blijvende versie in Filament.

Komt je interne tool voort uit een uit de hand gelopen spreadsheet? Lees dan ook van Excel naar een Laravel-dashboard.

Veelgestelde vragen

Wat is een goed open source Retool-alternatief?

Voor Laravel-teams is Filament het meest complete open source alternatief. Het is MIT-gelicenseerd, gratis en draait in je eigen applicatie. Het verschil: Retool bouw je door te klikken, Filament door PHP te schrijven. Je hebt dus een developer nodig.

Is Filament gratis?

Ja. Filament is open source onder de MIT-licentie en kost geen licentie per gebruiker. Er bestaan betaalde plugins van derden. De echte kosten zitten in de bouw, hosting en onderhoud van je Laravel-applicatie.

Kan ik Retool self-hosted draaien voor de AVG?

Ja. Volgens Retool's prijspagina kan self-hosting op alle plannen, op Team en Business tot 100 gebruikers. Je draait het dan in productie op Kubernetes met Helm. Je betaalt nog steeds per gebruiker en je beheert de infrastructuur zelf.

Wanneer is Airtable te klein voor mijn bedrijf?

Zodra je tegen de recordlimiet aanloopt (50.000 records per base op Team, 125.000 op Business) of complexe relaties en businesslogica nodig hebt. Ook bij gevoelige klantdata kies je liever een eigen database. Airtable werkt het best als gestructureerde spreadsheet, niet als ERP.

Hoe snel bouw je een interne tool in Filament?

Een eenvoudige CRUD-tool met een paar resources staat er in dagen. Een backoffice met rollen, koppelingen en dashboards kost weken. Een ervaren developer haalt veel snelheid uit de ingebouwde tabellen, formulieren en acties. Meer daarover op onze Laravel-pagina.

Kan ik later van Retool naar Filament overstappen?

Ja, vooral als Retool al op je eigen database draait. De data blijft staan, alleen de schermen en logica herbouw je in Filament. De logica in JavaScript-snippets moet je wel vertalen naar PHP. Inventariseer die snippets vóór je begint.

Twijfel je of je interne tool een huurcontract of een eigen fundament moet worden? Neem contact op, dan rekenen we het samen door.