Filament 4 en 5: wat is er nieuw en moet je upgraden?

Filament 4 (12 augustus 2025) is de grootste release ooit: tabellen renderen volgens Filament 2 tot 3 keer sneller, Forms en Infolists zijn samengevoegd tot Schemas en multi-factor authentication zit er standaard in. Filament 5 (januari 2026) voegt geen features toe. Het is v4 met Livewire 4 eronder.

Dat laatste is wat de meeste teams verkeerd begrijpen. Een nieuw major-nummer klinkt als een nieuwe migratie. Bij Filament 5 is dat niet zo. Het echte werk zit in de stap van v3 naar v4. Hieronder de eerlijke versie: wat er veranderde, wat het oplevert en wanneer je moet upgraden.

Nieuw met Filament? Lees eerst wat Filament PHP is of bekijk onze Filament-pagina.

Wat is er nieuw in Filament 4?

Filament 4 draait om drie dingen: snelheid, één consistent componentmodel en meer ingebouwde functies die je eerder via plugins of maatwerk regelde. Het team noemt het zelf de grootste release in de geschiedenis van het framework.

Performance: 2 tot 3 keer snellere tabellen

Volgens de officiële v4-documentatie daalt de server-rendertijd van grote tabellen "typically by 2-3x". In de release-aankondiging spreekt Filament van ongeveer 3x voor grote datasets. Je hoeft daarvoor geen code aan te passen.

Hoe ze dat deden:

• Minder Blade-includes per tabelcel.
• Tailwind-classes gebundeld in eigen CSS-classes, dus kleinere HTML.
• Overstap naar Tailwind CSS v4, met snellere builds.

Daarnaast kun je zelf re-renders beperken. Met skipRenderAfterStateUpdated() en partiallyRenderComponentsAfterStateUpdated() voorkom je dat een heel formulier opnieuw rendert bij één gewijzigd veld. Met hiddenJs(), visibleJs() en afterStateUpdatedJs() gebeurt een deel van de logica in de browser, zonder netwerkrequest.

In de praktijk merk je dit vooral bij tabellen met honderden rijen en veel kolommen. Daar voelde v3 traag. Meer over schaal lees je in Filament performance bij grote datasets.

Schemas: Forms en Infolists in één systeem

Schemas vervangen het aparte forms- en infolists-model. Form fields, infolist entries en layoutcomponenten (Section, Grid, Tabs) leven nu in één systeem onder Filament\Schemas\Schema.

Concreet ziet een resource-formulier in v4 er zo uit:

use Filament\Forms\Components\TextInput;
use Filament\Schemas\Schema;

public static function form(Schema $schema): Schema
{
    return $schema->components([
        TextInput::make('name')->required(),
    ]);
}

Wat dit oplevert: je kunt een Section met velden en read-only entries mixen op één pagina. Filament noemt het een basis voor "server-driven UI". Je bouwt pagina's op uit PHP-componenten, niet uit losse Blade-views.

Unified Actions

Alle actions zitten nu in één namespace: Filament\Actions. In v3 had je aparte action-classes voor tabellen, formulieren en infolists. Dezelfde EditAction gedroeg zich net anders afhankelijk van de plek.

In v4 schrijf je een action één keer en gebruik je hem overal. Tabellen kregen recordActions() en toolbarActions(). Bulk actions kunnen nu per record autoriseren met authorizeIndividualRecords() en grote selecties verwerken in chunks met chunkSelectedRecords(). Nieuw is ook rateLimit() om te beperken hoe vaak een gebruiker een action kan triggeren.

Multi-factor authentication ingebouwd

MFA zit standaard in het panel. Je kiest uit:

• App-authenticatie via TOTP (Google Authenticator, Authy, Microsoft Authenticator).
• Een eenmalige code per e-mail.
• Eigen MFA-providers, als je iets anders nodig hebt.

Voor een backoffice met klantdata of orderinformatie is dit geen luxe. Eerder had je hiervoor een plugin of maatwerk nodig. Ook nieuw: emailChangeVerification(), waarbij een e-mailwijziging pas geldt na bevestiging via het nieuwe adres. Voor de rest van het securityverhaal: zie onze Filament beveiligingschecklist.

Nested resources

Resources kunnen nu in elkaar genest worden. URL's en breadcrumbs volgen de hiërarchie. Denk aan lessen binnen een cursus, of orderregels binnen een order, elk met een eigen volwaardige resource-pagina. In v3 loste je dit op met relation managers of handmatige routes.

Tabellen met custom data

Tabellen hoeven niet meer op een Eloquent-model te draaien. Je geeft een array mee aan records(), bijvoorbeeld de response van een externe API. Zoeken, sorteren, pagineren en actions blijven werken.

Dit is voor ons de meest onderschatte feature. Een overzicht van Shopify-orders, voorraad uit een WMS of facturen uit een ERP toon je nu zonder eerst alles naar je eigen database te kopiëren. Dat past goed bij Laravel-integraties met externe systemen.

Nieuwe velden en kleinere verbeteringen

Een selectie van wat er verder bijkwam:

• Rich editor op TipTap, met custom blocks, merge tags ({{ name }}) en opslag als HTML of JSON.
• Nieuwe velden: slider, code editor, table repeater en ModalTableSelect (records kiezen uit een tabel in een modal).
• Heroicon-enum met autocompletion in je IDE.
• Strict authorization via strictAuthorization(): een ontbrekende policy gooit een exception in plaats van stil toegang te geven.
• Multi-tenancy: queries scopen automatisch op de huidige tenant. Nieuwe validatieregels scopedUnique() en scopedExists() voorkomen datalekken tussen tenants.
• Import/export: XLSX-styling en import van BelongsToMany-relaties.
• Container queries, verticale tabs en een herzien thema op oklch-kleuren.

Wat betekent Filament 5?

Filament 5 is Filament 4 op Livewire 4. Volgens het Filament-team zijn er "no functional changes between Filament v4 and v5 beyond Livewire v4 support". Nieuwe features verschijnen in beide versies.

Waarom dan een nieuw major-nummer? Livewire 4 kan custom Livewire-code in je project breken. Veel projecten installeren Livewire niet direct, maar via Filament. Met een major bump voorkomt Filament dat een gewone composer update je eigen componenten onverwacht omgooit.

Filament 5 verscheen in januari 2026, vlak na Livewire 4 (14 januari 2026, volgens Laravel News). Tegelijk lanceerde het team Filament Blueprint: een betaalde plugin die AI-tools helpt om Filament-applicaties beter te plannen. Los te kopen, niet nodig voor v5.

Wat brengt Livewire 4 je dan?

Livewire 4 brengt de echte vernieuwing in v5. Filament zelf verandert niet, maar je eigen Livewire-componenten en custom pagina's kunnen de nieuwe features gebruiken.

• Islands: geïsoleerde stukken binnen een component die los van de rest updaten. Ververs je één island, dan draaien alleen de queries van dat island. Islands kunnen ook lazy laden.
• Async actions: met wire:click.async of het #[Async]-attribuut draaien acties parallel in plaats van na elkaar.
• Single-file components: PHP, Blade, CSS en JavaScript in één bestand. Class-based componenten blijven gewoon werken.
• Ingebouwde drag-and-drop met wire:sort, zonder extra library.
• Optimistic UI via wire:show, wire:text en wire:bind, zonder netwerkrequest.

Voor een dashboard met meerdere zware KPI-blokken zijn islands interessant. Elk blok laadt en ververst los. Dat werkt niet automatisch voor Filament-widgets; het helpt vooral in custom pagina's en eigen componenten. Zie ook KPI-dashboards met Filament-widgets.

Filament 3 vs 4 vs 5: de verschillen in één tabel

Dit zijn de verschillen die ertoe doen bij een upgradebeslissing.

Bron voor de supportdata: de officiële version support policy van Filament.

Moet je upgraden naar Filament 4 of 5?

Ja, als je nog op v3 zit. Sinds 1 augustus 2026 krijgt v3 geen bugfixes meer, alleen nog securityfixes tot januari 2028. Elke maand dat je wacht, groeit de afstand.

De beslisregel is simpel:

• Op v3, actief ontwikkeld project: upgrade nu. Ga direct naar v5, tenzij een kritieke plugin nog geen v5-support heeft. Dan eerst v4.
• Op v3, project in onderhoudsmodus: plan de upgrade binnen een jaar. Securityfixes lopen tot 2028, maar je PHP- en Laravel-versie verouderen sneller.
• Op v4: geen haast. v4 krijgt bugfixes tot januari 2027 en dezelfde nieuwe features als v5. Upgrade als je Livewire 4 wilt gebruiken of als je dependencies het vragen.
• Nieuw project: start op v5.

Wat niemand je vertelt: de grootste blokkade is zelden Filament zelf. Het zijn plugins van derden. Filament waarschuwt zelf dat sommige plugins nog geen v5 ondersteunen. Inventariseer die vóór je begint. Een overzicht van betrouwbare plugins staat in de beste Filament-plugins.

Hoeveel werk is een upgrade?

Van v4 naar v5 is weinig werk; van v3 naar v4 kost het echte tijd. Het verschil zit in de breaking changes.

composer require filament/upgrade:"^5.0" -W --dev
vendor/bin/filament-v5
composer require filament/filament:"^5.0" -W --no-update
composer update

Heb je eigen Livewire-componenten, volg dan ook de Livewire 4-upgradegids. Zonder custom Livewire-code is dit meestal een kleine klus.

• Uploads op S3 en andere niet-lokale disks zijn standaard private. Afbeeldingen die eerst publiek waren, hebben nu signed URLs nodig.
• Tabelfilters zijn deferred: gebruikers klikken op "toepassen". Met deferFilters(false) zet je het oude gedrag terug.
• Grid, Section en Fieldset nemen standaard één kolom in. Voeg columnSpanFull() toe waar je volle breedte wilt.
• Custom themes moeten naar Tailwind v4. Dat raakt je CSS-configuratie.
• URL-parameters zijn korter (tableFilters werd filters). Opgeslagen links of bookmarks met filters breken.
• Directorystructuur: optioneel om te zetten met php artisan filament:upgrade-directory-structure-to-v4.

In de praktijk is het automatische deel van de upgrade snel klaar. De tijd gaat zitten in custom theme-CSS en het nalopen van gedragswijzigingen zoals deferred filters. Het volledige stappenplan staat in Filament 3 upgraden naar 5.

Samengevat

• Filament 4 (augustus 2025) is de grote release: 2-3x snellere tabellen volgens Filament, Schemas, unified Actions, MFA, nested resources en tabellen op custom data.
• Filament 5 (januari 2026) is v4 op Livewire 4. Geen nieuwe Filament-features, wel islands en async actions voor je eigen componenten.
• Nieuwe features komen in zowel v4 als v5.
• Filament 3 krijgt sinds 1 augustus 2026 geen bugfixes meer. Upgraden is geen vraag meer, alleen een kwestie van wanneer.
• Het echte werk zit in v3 naar v4: Tailwind v4, private uploads, deferred filters en plugin-compatibiliteit.

Twijfel je nog tussen admin-frameworks? Lees dan onze vergelijking Laravel Nova vs Filament.

Veelgestelde vragen

Wanneer is Filament 4 uitgekomen?

Filament 4 werd op 12 augustus 2025 stabiel uitgebracht. Daarvoor liep een publieke bètaperiode. Het is de grootste release in de geschiedenis van Filament, met onder meer Schemas, unified Actions en ingebouwde MFA.

Wat is het verschil tussen Filament 4 en Filament 5?

Functioneel geen. Filament 5 is Filament 4 met Livewire 4 als basis. Het Filament-team brengt nieuwe features uit voor beide versies. Het major-nummer ging omhoog omdat Livewire 4 custom Livewire-code in je project kan breken.

Kan ik direct van Filament 3 naar Filament 5?

Ja, dat kan, en voor actieve projecten is het de logische route. De meeste breaking changes zitten in de stap naar v4, dus daar gaat de tijd in zitten. Controleer eerst of al je plugins v5 ondersteunen; zo niet, stop dan tijdelijk op v4.

Hoe lang wordt Filament 3 nog ondersteund?

Bugfixes voor Filament 3 stopten op 1 augustus 2026. Securityfixes lopen volgens Filament tot 1 januari 2028. Let op: je PHP-, Laravel- en Livewire-versie kunnen eerder hun support verliezen dan Filament zelf.

Wat zijn de systeemeisen van Filament 5?

Filament 5 vraagt PHP 8.2+, Laravel 11.28+, Livewire 4 en Tailwind CSS v4 voor custom themes. Installeren doe je met composer require filament/filament:"^5.0" en daarna php artisan filament:install --panels.

Is Filament 4 echt sneller?

Volgens de officiële documentatie daalt de server-rendertijd van grote tabellen meestal met een factor 2 tot 3, zonder codewijzigingen. Bij kleine tabellen merk je weinig verschil. Met partial rendering en client-side JavaScript-methodes win je daarnaast tijd in formulieren.

Upgrade gepland of een backoffice op Filament nodig? Neem contact op, dan kijken we samen wat je project vraagt.